Giáo Phận Vinh Online http://www.giaophanvinh.net
Kitô hữu trong trần thế
18.10.2008

Chúa nhật 29 Thường niên A (Mt 22, 15-21)

Khi ấy, các người biệt phái họp nhau lại bàn mưu để bắt bẻ Chúa Giêsu trong lời nói. Các ông sai môn đồ của các ông đi với những người thuộc phái Hêrôđê đến nói với Người rằng: "Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người ngay chính, căn cứ theo sự thật mà dạy bảo đường lối Thiên Chúa. Thầy chẳng cần để ý đến ai, vì Thầy không tây vị người nào. Vậy xin Thầy nói cho chúng tôi biết Thầy nghĩ thế nào: Có được phép nộp thuế cho Xêda hay không?" Chúa Giêsu thừa hiểu ác ý của họ, nên nói: "Bọn người giả hình, các ngươi gài bẫy Ta làm gì? Hãy đưa Ta xem đồng tiền nộp thuế". Họ đưa cho Người một đồng bạc. Và Chúa Giêsu hỏi họ: "Hình tượng và danh hiệu này là của ai?" Họ thưa rằng: "Của Xêda". Bấy giờ Người bảo họ rằng: "Vậy, cái gì của Xêda thì hãy trả cho Xêda, và cái gì của Thiên Chúa thì hãy trả cho Thiên Chúa".


KITÔ HỮU TRONG TRẦN THẾ

Daniel O'Connell (1775-1847) là một tín hữu Công giáo nổi tiếng đồng thời là một nhà ái quốc thời danh nước Ailen. Hiểu rõ nỗi thống khổ và niềm hy vọng của tổ quốc vốn đang bị người Anh đô hộ, ông đã quy tụ và tổ chức đồng bào mình thành một lực lượng hùng hậu, mang tên Liên hiệp Công giáo (Catholic Association). Tổ chức này đã đấu tranh dành được "Dự luật giải phóng người Công giáo" năm 1829, nhờ đó nước ông thoát khỏi ảnh hưởng Anh giáo, sống tự do về mặt đạo. Được bầu làm thị trưởng Dublin năm 1841, ông đã dùng đường lối bất bạo động để đấu tranh với chính quyền Luân đôn và cuối cùng đã làm cho đảo quốc mình được công nhận về mặt chính trị. Ông mất tại Gênes (Ý) ngày 15-5-1847, sau hai ngày hai đêm cầu nguyện sốt sắng. Đây là những lời trăn trối cuối cùng của ông: "Thân xác tôi thuộc về Ailen, linh hồn tôi thuộc về Thiên Chúa, trái tim tôi thuộc về Giáo Hội". Ông quả là người đầu tiên ý thức rằng Kitô hữu không thể bỏ rời đời sống công cộng. Trước hết là vì phải xác định vì duy trì chỗ đứng mà Giáo Hội sẽ chiếm ngữ trong đó. Nhưng đặc biệt là sâu xa hơn nữa, vì là đời sống đó cần được nghe sứ điệp của Chúa Cứu Thế, bởi lẽ nó bị rình rập bởi mọi thứ dục vọng mà cám dỗ chức quyền hằng luôn kích thích. Daniel O'Conell đúng là con người đã thấu hiểu và thực hiệu hiện bài Tin Mừng hôm nay.

1. Tiến thoái lưỡng nan

Chúng ta luôn có khuynh hướng tưởng tượng rằng thời đại chúng ta là thời đại đầu tiên khó sống. Không còn thấy "sự nhất trí về luân lý và xã hội" nữa. Các lập trường đối nghịch nhau nhất đều có thể biểu đạt công khai, dưới ánh mặt trời. Người ta chẳng còn biết nghĩ ra sao, có thái độ nào trước một số vấn đề lớn. Nếu biết thực sự đọc Tin Mừng, chúng ta sẽ khám phá ra rằng thời Đức Giêsu cũng đã khó sống. Đức Giêsu đã sống trong một bối cảnh lịch sử thật căng thẳng. Các đoàn quân Rôma xâm chiếm Palestine, và kháng chiến quân Do Thái ngừng gầm gừ. Khoảng thập niên 30 ấy, vị hoàng đế khuất phục được đế quốc mênh mông của mình chính là Tibêriô, một ông già ngồi cai trị từ đảo Capri thơ mộng. Nhiều người cầm giáo vì cớ lương tâm, như các đảng viên Quá khích (hay Nhiệt thành), chống lại quân đô hộ và cổ vũ việc từ chối nộp thuế. Phe Hêrôđê, cuối cùng, ra sức cứu vãn tự do tôn giáo bằng cách thích nghi ít nhiều với quyền bính chính trị.

Phái đoàn đến gặp Chúa Giêsu để giăng bẫy Người, được cố ý bao gồm những kẻ có lập trường chống đối nhau (phe Pharisêu và phe Hêrôđê). Dù theo "cánh tả" hay "cánh hữu", đàng nào Chúa Giêsu cũng sẽ bị liên lụy! Trước tiên họ khen Người: "Chúng tôi biết Thầy là người chân thật, và cứ sự thật mà dạy đường lối của Thiên Chúa. Thầy cũng chẳng vị nể ai cả, vì Thầy không cứ bề ngoài mà đánh giá người ta". Bốn câu nịnh hót này là miếng mồi lừa lọc che dấu cạm bẫy. Tuy nhiên, cạm bẫy này cũng nói lên thái độ cảm phục của mấy tay khiêu khích đó đối với vị rabbi trẻ: họ công nhận Chúa Giêsu như một nhân vật độc lập, đạo đức, vững vàng. Trong thực tế, chúng ta biết Người vẫn hay đi ngược các quan điểm thời thượng: Người đã ngợi khen "đức tin" của một viên bách quản đạo quân Rôma (Mt 8,11); đã thường xuyên tiếp xúc với hạng thu thuế và lấy một kẻ trong họ làm tông đồ mình (Mt 9,9-10). Trước khi đi xa hơn, chúng ta hãy để thì giờ chiêm ngưỡng Đức Giêsu, một con người không giống ai cả. Lạy Chúa, xin giúp chúng con noi gương Ngài: luôn luôn chân thật... theo chính lộ của Thiên Chúa... chẳng để mình bị lôi kéo bởi những ảnh hưởng muốn đưa chúng con đi nơi chúng con không muốn... luôn hoàn toàn tự do, không cứng nhắc, không thoả hiệp, không phân biệt đối xử.

Tiếp đến họ hỏi Người: "Vậy xin Thầy cho biết ý kiến: Có được phép nộp thuế cho Xêda, hoàng đế Rôma hay không?". Câu hỏi khôn khéo quỷ quyệt: nếu trả lời "được", Người sẽ mất tất cả sự quý chuộng của quần chúng vốn đang trông chờ một Đấng Messia đánh đuổi quân xâm lăng... Nếu trả lời "không", Người sẽ bị phe Hêrôđê tố cáo như một tay phản động chống Rôma nguy hiểm. Y như mọi thời, Giáo Hội hôm nay cũng thấy mình phải đương đầu với vấn đề sau đây: vai trò của Giáo Hội không thể mang tính chất "chính trị" cách trực tiếp... nhưng Giáo Hội cũng không thể đứng trung lập. Dù sao đi nữa, dẫu nói “được” hay “không”, dẫu lên tiếng hay im lặng, Giáo Hội sẽ luôn thấy mình bị kéo sang phe này hay phe khác.

Nhưng Đức Giêsu trả lời thế nào? Trước hết người cho thấy mình không dễ bị lường gạt! Và Người bắt đầu bằng cách vạch trần thói giả hình của họ, qua kiểu ngây ngô xin họ cho xem một "đồng tiền". Chẳng chút ngập ngừng, họ lôi ra một đồng tiền trong túi. Như thế, vừa ra vẻ bối rối, tự đặt những câu hỏi về sạch nhơ khi tiếp xúc với quân xâm lược ngoại giáo, họ cũng vừa biết sử dụng tiền bạc vô đạo cho công việc của mình. Chung quy, trả thuế cũng chẳng làm hoen ố lương tâm họ hơn là sử dụng thường nhất đồng tiền xấu xa ấy.

"Hình và danh hiệu này là của ai đây? - Của Xêda". Người Rôma dành cho mình việc đúc tiền để nói lên quyền tối thượng của họ. Và đồng tiền mang hình hoàng đế với danh hiệu của ông. Đầu Tibêriô ấy đã từng bị xem như dấu ô nhục của việc thần phục Rôma, vì qua đó, hoàng đế tự coi mình là thần! Nên ta hiểu tại sao phái Nhiệt thành cấm đảng viên của họ trả thuế. Làm sao Đức Giêsu, với tiếng tăm là chỉ trung thành với duy mình Thiên Chúa, lại không đứng về "cánh tả" với những người xúi giục khởi nghĩa nhân danh Kinh Thánh được? Đức Giêsu trả lời thế nào được đây?

"Của Xêda, trả về Xêda; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa". Câu ứng đối của Đức Giêsu đã trở thành châm ngôn tục ngữ! Tuy nhiên người ta thường hiểu sai nó, nhÆ° thế Đức Giêsu đã Ä‘Æ¡n giản chủ trÆ°Æ¡ng "tách hẳn Giáo há»™i vá»›i Nhà nÆ°á»›c" bằng cách ban má»™t thứ tá»± trị hoàn toàn cho quyền lá»±c chính trị... hay, ngược lại, hiểu nó nhÆ° thể Đức Giêsu đã dạy môn sinh chá»› nhúng tay vào việc đời. Thành thá»­ phải cố gắng tìm hiểu tất cả tÆ° tưởng của Đức Giêsu khi  áp dụng cho thời đại chúng ta. Để được thế, chúng ta phải lÆ°u ý đến hai vế của câu này, và cho vế thứ hai tất cả giá trị kết luận quyết định.

2. Của vua trả cho vua

Của Xêda, trả về Xêda... Trong viễn tượng của toàn thể Cựu Ước, " mọi quyền bính đều phát xuất từ Thiên Chúa". Thậm chí chúng ta đã nghe trong bài đọc đầu tiên hôm nay rằng: một ông vua ngoại giáo như Kyrô đã được Thiên Chúa "xức dầu" để thực hiện công cuộc thần linh "dù chẳng biết Thiên Chúa" (Is 45,1.4.6). Áp dụng cũng nguyên tắc này, thánh Phaolô sẽ yêu cầu các Kitô hữu sơ khai tuân phục quyền dân sự (Rm 13,1-7; Tt 3, 1-2). Trong thực tế, không ai có thể coi thường các liên đới xã hội và công dân. Đúng là giải thích sai Tin Mừng khi muốn cắt con người thành nhiều lát tách biệt nhau hẳn, như thể Kitô hữu và Giáo Hội có thể bất biết chính trị... như thể tôn giáo phải kép kín trong nhà thờ và chớ nên ảnh hưởng trên đường xá, thành phố, công việc, gia đình , luật pháp, thuế má...

Vẫn biết Đức Giêsu đã thường xuyên từ chối đóng vai trò "Mêsia xã hội-chính trị" mà thiên hạ muốn gán cho Người:

- đó là ý nghĩa sâu xa của kinh nghiệm thiêng liêng Người có được sau các cơn cám dỗ chịu đầu đời công khai (Mt 4,8tt);

- đó là ý nghĩa việc Người bỏ trốn mà đi cầu nguyện khi thiên hạ muốn tôn vương Người sau phép lạ hoá bánh (Ga 6,14tt);

- đó là ý nghĩa Người quở trách Phêrô khi ông muốn can ngăn Người làm một Mêsia-đau khổ (Mt 16,21tt);

- đó là ý nghĩa rất rõ rệt của lời Người tuyên bố với Philatô: "Tôi là vua, nhưng nước tôi không thuộc về thế gian này" (Ga 18,36).

Tuy nhiên, trong câu Đức Giêsu đáp "Của Xêda trả trả Xêda", khó mà không thấy đó là lời mời gọi hãy tính đến quyền bính thiết định, tôn trọng các quyền lợi của chính quyền bính này. Khi chọn thái độ này, Đức Giêsu đã đưa vào trong thế giới cổ xưa một lối phân biệt có tính cách mạng: Người "giải thiêng hoá" chính trị bằng cách quả quyết Xêda là Xêda... nhưng không phải là Thiên Chúa! Vậy thì Xêda, vì luôn có Xêda, hãy tiếp tục hành xử chức năng của mình! Đây là một chức năng phàm trần, chịu đủ thứ bấp bênh, vấp phải sự phức tạp của các thực tại xã hội-chính trị, các chế độ, các hệ thống, các hệ tư tưởng. Nhưng chưa phải đã hết.

3. Của Chúa trả cho Chúa

Của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa... Là những con người hiện đại, giờ đây chúng ta biết mọi nền chính trị chủ trương khinh rẻ phần hai này của tư tưởng Đức Giêsu sẽ dẫn đến đâu. Các xã hội vô thần, "không Thiên Chúa", cũng là những xã hội vô nhân đạo. Khi Nhà nước tự phong là "thượng đế" thì nó đàn áp tiêu diệt con người. Thành thử chính Xêda cũng phải tuân phục Thiên Chúa và phải trả lại cho Thiên Chúa những cái thuộc về Người. Thật rất ý nghĩa khi Đức Giêsu nhấn mạnh "các bổn phận của chúng ta đối với Thiên Chúa", trong khi thiên hạ không đặt cho Người câu hỏi ấy, nhưng chỉ câu hỏi về trần gian thế thôi. Vế sau đúng là cao điểm của toàn thể trang Tin Mừng.

"Của Thiên Chúa trả cho Thiên Chúa". Tất cả cuộc sống Đức Giêsu không ngớt la lớn cho chúng ta điều này: Vì là nghệ thuật phục vụ công ích, nên chính trị cũng quan trọng. Nhưng dẫu quan trọng đến đâu, nó không phải tất cả con người, không phải là phần thiết yếu nhất của co người. "Con người đâu chỉ sống bởi bánh"... nhờ chỗ ở, nhờ thị trường hay nhờ sản xuất! Được tạo dựng "theo hình ảnh Thiên Chúa", con người có định mệnh chia sẻ chính sự sống của Thiên Chúa. Nếu Xêda đã có thể khoác hình ảnh mình lên các đồng tiền, thành thử phải "trả" chúng lại cho ông... thì huống chi là con người được ghi dấu hình ảnh Thiên Chúa, càng phải "trả mình" toàn diện cho Thiên Chúa hơn nữa! (St 1,26). Con người đáng được tuyệt đối tôn trọng vì định mệnh họ có tính chất thần liêng.

Như thế Đức Giêsu đã không để mình bị mắc vào cạm bẫy kẻ địch giăng ra. Một lần nữa, Người đã mặc khải cho ta bí mật và sứ mệnh của Người: thiết lập Vương Triều Thiên Chúa... và, qua đó, mặc khải chiều kích vĩ đại nhất của con người chúng ta! Nhưng phải chăng tôi trả lại cho Xêda cái thuộc về Xêda trong thực tế? Phải chăng tôi cho chiều kích chính trị của đời tôi là quan trọng về Người? Đời tôi phải chăng hoàn toàn hiến dâng cho Thiên Chúa?
URL của bài này::http://www.giaophanvinh.net/modules.php?name=News&op=viewst&sid=3349
© Giáo Phận Vinh Online contact: admin1@giaophanvinh.net