Giáo Phận Vinh Online http://www.giaophanvinh.net
Khuôn mặt của Thiên Chúa
20.09.2008

Chúa Nhật 25 Thường niên A
(Mt 18,21-35)

Dụ ngôn Những người thợ giờ cuối cùng rất nổi tiếng. Lắm khi người ta đã chỉ trích nó, vì chỉ phê phán nó trên bình diện kinh tế, công bằng xã hội kiểu nhân loại. Theo quan điểm đó, thái độ của gia chủ ít ra cũng đáng ngạc nhiên, bất bình thường. Một "chủ nhân" sẽ bảo bạn rằng bắt chước gia chủ tức khắc phá sản. Một "công nhân" sẽ nói: không tôn trọng một mức thang tiền lương hợp lý theo công việc được hoàn thành thì chẳng bình thường đâu, và làm một ông chủ độc đoán như thế thật bất xứng. Nhưng các chú giải ấy vì quá nông cạn nên không đúng được. Đức Giêsu có bao giờ cổ vũ bất công xã hội đâu! Phải đọc trang thời danh này một cách khác để nó thật là một "Tin Mừng"!

Xin nhớ rằng "dụ ngôn" là một thể văn chính xác, đâu muốn đọc thế nào cũng được. Khác với "ẩn dụ", trong một dụ ngôn, mọi chi tiết cụ thể đều không mang những bài học: phải tìm "chủ điểm" của câu chuyện, ý nghĩa trung tâm của thuật trình. Các chi tiết còn lại có đó là chỉ để câu chuyện được liên tục, đôi lúc gia tăng hài hước, bó buộc chú ý, khiến phải quan tâm.

1. Mọi người đều được kêu gọi

"Nước Trời cũng giống như chuyện gia chủ kia, vừa tảng sáng đã ra mướn thợ vào làm vườn nho cho mình". Lúc này đây, tất cả bắt đầu như một câu chuyện có thực. Chúng ta đang ở tại Palestina, khi trời còn rất sớm. Các "thợ công nhật" đứng đó, trên quảng trường làng, chờ được thuê mướn, kiếm ăn qua ngày. Đây là tình trạng bi thương của những con người không có nghề nghiệp đảm bảo, nột tình trạng vẫn còn là của phần lớn các chủ gia đình trong Thế giới thứ ba.

Tuy nhiên, dẫu cho mô tả ban đầu này rất hiện thực, chúng ta cũng được cảnh giác ngay: đây sẽ không phải là một bài học xã hội, nhưng là một mạc khải về "Nước Trời". Ông chủ đi thuê người từ tảng sáng. Đến mười hai giờ trưa, ba giờ chiều, thậm chí đến năm giờ, ông vẫn còn tuyển thợ. Ta đoán ra ngay đây không phải là một ông chủ bình thường: người ta đâu có thuê thợ một giờ trước khi chấm dứt ngày công! Đây là một "ông chủ" ưu tư sâu xa về thảm cảnh của những người thất nghiệp: "Sao các anh đứng đây suốt ngày không làm gì hết?". Nếu chỉ dừng lại ở phần đầu dụ ngôn, không chồng chéo nhau trong đó các tiên kiến ý thức hệ, ta thấy Đức Giêsu đã vẽ ra một nhân vật hết sức tốt lành: không mệt mỏi, năm lần trong cùng một ngày, ông đã quan tâm cung cấp công việc, tiền lương, phẩm giá... cho những người con nghèo khổ bất hạnh.

Ngoài ra, cũng nên lưu ý điệp khúc: "Vào làm vườn nho cho tôi đi!". Trong toàn bộ Cựu Ước, và thành thử đối với thính giả đầu tiên của Đức Giêsu, "vườn nho" là biểu tượng của "dân Thiên Chúa" (Is 5,1-7; Gr 2,21; Ed 17,6; Hs 10,1; Tv 78,9-16). Theo nghĩa đó, "vườn nho" chính là nơi hạnh phúc, nơi Thiên Chúa giao ước với dân Ngài, "Nước Trời" chính là nơi có lòng lành của Thiên Chúa, nơi Người không ngớt mời gọi hết thảy chúng ta gia nhập: "Vào làm vườn nho cho tôi đi... Để mà hưởng niềm vui của gia chủ..." (x. Mt 25,21-23).

2. Mọi sự đều là hồng ân

Đến chiều, lúc xảy ra việc trả lương, mới thực sự bắt đầu cái khó tin, xét theo phương diện con người. Đây là dấu chúng tôi đến gần "chủ điểm" của câu chuyện. Hiển nhiên "gia chủ" lạ lùng này muốn cho những kẻ được vào vườn nho ông trước tiên mục kích việc ông sắp thực hiện cho những kẻ cuối cùng: chứng kiến việc trả lương người khác! Sao thế? Trả cho họ trước để họ ra đi thì quá đơn giản... và hết chuyện! Và họ đã chứng kiến thực sự, vừa kinh ngạc vừa bực mình. Bản văn hy lạp dùng một từ có nghĩa chính xác là "kêu ca"... Đây là một từ Kinh Thánh nhắc nhớ tiếng "kêu ca" của dân Israel trong hoang địa (Xh 16,9; Tv 106,25) cũng như diện tả thái độ rất thông thường của ta khi không hiểu các thử thách đổ xuống đầu mình... khi "làm việc cả ngày nặng nhọc, lại còn bị nắng nôi thiêu đốt" nên kết án Thiên Chúa.

Trong dụ ngôn, thời Đức Giêsu, "những kẻ kêu ca" này rõ ràng là các kinh sư và biệt phái; họ thực sự không ngớt cằn nhằn Đức Giêsu khi Người tiếp đón hạng "thu thuế, đĩ điếm và tội lỗi". Vào thời Matthêu, những "kẻ cuối cùng" được ngang hàng với những "kẻ đầu tiên" chính là người ngoại giáo được đưa vào trong Giáo Hội cách bình đẳng với người Do thái chính gốc. Hôm nay cũng thế, chúng ta nghe Đức Giêsu mạnh mẽ nói với chúng ta rằng đối với Thiên Chúa, không có hạng ưu đại. Những "người thợ giờ sau hết" cũng được đối xử ngang gbằng với những ai được đi vào Vườn nho Thiên Chúa trước tiên! Trong Tin Mừng, Đức Giêsu thường nêu bật các người nghèo khó, bị loại, "rốt cùng", tội lỗi! Ai khó chịu phản đối điều này thì ẽ được nghe Người mạnh dạn tuyên bố đó chính là thái độ của Thiên Chúa... "giàu lòng thương xót", "Dives in misericordia" theo nhan đề rất đẹp của một thông điệp của Đức Gioan- Phaolô II.

Quả thế, gia chủ đã trả lời những kẻ kêu ca cách chắc nịch: "Tôi muốn cho người vào làm sau chót này cũng được bằng bạn đó. Chẳng lẽ tôi lại không có quyền sử dụng tuỳ ý của cải tôi sao? Hay vì thấy tôi tốt bụng mà bạn đâm ra ghen tức?". Chúng ta không còn ở trong một khung cảnh bình thường để có thể từ đó rút ra các nguyên tắc công bình xã họi, nhưng đang nghe một "mặc khải" thần học và các thái độ của Thiên Chúa. Sau đây là chân dung tuyệt diệu Đức Giêsu vẽ ra cho ta về Cha Người:

- Một Thiên Chúa yêu thương nhân loại hết thảy, đặc biệt những ai bị bỏ rơi hơn hết; Người muốn đưa họ vào hưởng "Vườn nho của Người", hưởng hạnh phúc của Người...

- Một Thiên Chúa gieo rắc ân huệ mình cách thừa thãi; Người "mời" và "gọi" trong mọi lúc, mọi tuổi, mọi hoàn cảnh...

- Một Thiên Chúa mà lòng "nhân lành" không bị các công lao của ta giới hạn; Người ban nhiều hơn ta "có được nhờ nỗ lực riêng của riêng ta".

- Một Thiên Chúa gạt bỏ bất cứ ai cho rằng mình có những đặc quyền đặc lợi và tìm cách ngăn kẻ khác cũng được hưởng...

Như thế, Tin Mừng hôm nay công bố một trong những chân lý chủ yếu của đức tin chúng ta, mà thư Rôma và Galata sẽ khai triển dài dòng" "Hết thảy những ai tin đều giống nhau cả: hết thảy đều đã phạm tội và bị tước quyền vinh quang Thiên Chúa, nhưng họ được trở nên công chính do ân huệ Thiên Chúa ban nhưng không... Vậy thì hãnh diện ở chỗ nào? Chẳng còn gì để hãnh diện!... Thật thế, chúng tôi nghĩ rằng: người ta được nên công chính vì tin, chứ không phải vì làm những gì luật dạy" (Rm 3,22-24.27-28). Dụ ngôn này thành ra đem lại một niềm hy vọng lớn lao cho biết bao chủ chăn hay cha mẹ ngày nay thấy tín hữu hay con cái rời bỏ đức tin. Không gì mất mãi với Thiên Chúa. Người tuyển dụng cho giây phút cuối cùng. Chẳng bao giờ là quá trễ! Ngoài ra, Đức Giêsu đâu có "kể" chuyện này không thôi... Người đã sống chuyện đó bằng cách ban thiên đúng giây phút cuối cùng cho tên cướp cùng bị đóng đinh trên núi Sọ.

Như thế, thay vì đứng lại nơi cảnh bất công bề ngoài này, chúng ta được mời vui hưởng lòng "nhân hậu" tuyệt vời của Cha chúng ta: "Hãy biết xót thương như Cha chúng con là Đấng hằng thương xót". Từ vài thập niên nay, thế giới đã tiến rất xa trong đòi hỏi "công bình". Dĩ nhiên không có vấn đề lùi lại. Nhưng thế giới cũng chẳng cần phải tiến bộ về mặt tình yêu, mặt "trái tim" sao? Sau đây là lời phát biểu theo chiều hướng đó của Đức Gioan-Phaolô II trong thông điệp "giàu lòng thương xót" của ngài: "trong thế giới ngày nay, trên một quy mô rộng lớn, ý thức về công bình đã chỗi dậy... Và Giáo hội chia sẻ với con người thời đại khát vọng nồng nhiệt lẫn sâu xa đó, khát vọng về một cuộc sống công bình hơn trên mọi phương diện... Tuy nhiên, thật khó mà không nhận thấy rằng thường khi các chương trình dựa trên ý niệm công bằng chịu nhiều biến dạng trong thực tế... do oán ghét, hận thù và bạo ngược... Kinh nghiệm của quá khứ và của thời ta cho thấy công bình tự nó không đủ, nêu ta không để cho sức mạnh sâu xa hơn là tình yêu biến đổi nhào nặn cuộc sống con người... Và lòng thương xót (phát xuất từ Thiên Chúa) là một sức mạnh đặc biệt của tình yêu ấy, nó dũng mãnh hơn tội lỗi và sự bất trung của con người... Theo một nghĩa nào đó, lòng thương xót nằm ở cực đối diện với đức công bình thần linh, và trong lắm trường hợp đã tỏ ra mạnh mẽ cũng như triệt để hơn công bình" (Đức Gioan-Phaolô II).
URL của bài này::http://www.giaophanvinh.net/modules.php?name=News&op=viewst&sid=3196
© Giáo Phận Vinh Online contact: admin1@giaophanvinh.net